Kuasa Mutlak PM dan Isu Ketidakseimbangan Hak O&G Sarawak
PMX Digesa Gunakan Kuasa Mutlak PDA 1974 Seimbangkan Hak Minyak dan Gas Sarawak. Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim digesa menggunakan kuasa mutlaknya di bawah Akta Pembangunan Petroleum (PDA) 1974 bagi membetulkan ketidakseimbangan berhubung hak minyak dan gas (O&G) Sarawak.
Ini kerana Ordinan Perlombongan Minyak (OMO) 1958 yang wujud sebelum pembentukan Malaysia masih sah dan boleh diguna pakai, kata Ahli Parlimen Puncak Borneo, Datuk Willie Mongin.
Semasa perbahasan usul menjunjung kasih titah diraja di Parlimen semalam, Willie merayu kepada Perdana Menteri supaya menggunakan kuasa mutlaknya di bawah PDA 1974 terhadap Petroliam Nasional Berhad (Petronas) dalam aspek kawalan dan hala tuju.
“Gunakan kuasa ini untuk membetulkan ketidakseimbangan, menegakkan keadilan, dan mempertahankan hak yang sepatutnya diberikan,” tegasnya.
Aktiviti minyak dan gas Sarawak adalah hak Sarawak dan tidak sepatutnya dikawal sepenuhnya oleh Kerajaan Pusat – Willie
Beliau yang merupakan ahli Parti Pesaka Bumiputera Bersatu (PBB) menegaskan bahawa aktiviti O&G di Sarawak adalah hak negeri dan tidak sepatutnya dikawal sepenuhnya oleh kerajaan persekutuan walaupun menerusi PDA 1974.
Willie turut membangkitkan persoalan mengenai kesahan PDA 1974 selepas pemansuhan Ordinan Darurat (EO) 1969 pada tahun 2011.
“PDA 1974 dilaksanakan ketika EO 1969 masih berkuat kuasa, menjadikannya sah di Sarawak tanpa perlu diterima pakai secara rasmi.
“Tetapi apabila EO 1969 dimansuhkan, PDA 1974 sepatutnya turut terbatal secara automatik di Sarawak dan Sabah,” katanya.
Beliau menggesa kerajaan persekutuan supaya berlaku adil kepada Sarawak dan menghentikan ketidakadilan yang berlanjutan selama ini.
Willie turut mempersoalkan asas undang-undang yang digunakan bagi menarik balik kuasa perlembagaan negeri dalam pengagihan gas.
Sarawak tidak mahu hasil minyak dan gas seratus peratus, hanya mahu tuntut hak yang adil dan saksama
“Sarawak tidak menuntut hasil minyak dan gas sepenuhnya, tetapi hanya mahu hak yang adil untuk negeri ini. Rakyat Sarawak mahukan penyelesaian yang adil dan situasi menang-menang demi kemakmuran bersama,” tegasnya.
Beliau menyokong cadangan kerajaan Sarawak untuk menyusun semula peranan Petronas dan Petroleum Sarawak Berhad (Petros) dalam sektor gas Sarawak, termasuk aktiviti huluan seperti pengeluaran gas.
Melalui cadangan ini, pengeluaran gas akan dikendalikan oleh Petronas, sementara Petros bertindak sebagai aggregator tunggal bagi perolehan, pengagihan dan bekalan gas domestik di Sarawak.
Bagi sektor hiliran pula, iaitu pengeluaran, penjualan dan eksport gas asli cecair (LNG), ia akan tetap dikendalikan oleh Petronas.
Willie menjelaskan bahawa melalui kerangka ini, PDA 1974 dan Ordinan Pengedaran Gas (DGO) 2016 (Pindaan 2023) boleh berfungsi serentak tanpa menjejaskan mana-mana pihak.
Beliau turut menolak tanggapan bahawa Petronas akan kehilangan keseluruhan perniagaannya di Sarawak.
Hanya enam peratus gas asli yang dihasilkan ke Sarawak digunakan untuk kegunaan Sarawak sendiri
Menurutnya, terdapat ketidakseimbangan dalam pengagihan gas di Malaysia apabila 94 peratus daripada 4.5 bilion kaki padu gas asli yang dihasilkan di Sarawak dieksport ke luar negara oleh Petronas, manakala hanya enam bilion kaki padu digunakan untuk keperluan tenaga, industri dan domestik di Sarawak.
Sebaliknya, di Semenanjung Malaysia, dua bilion kaki padu gas asli yang dihasilkan digunakan sepenuhnya untuk kegunaan domestik.
“Adakah ini adil untuk Sarawak? Mengapa Petros tidak boleh mengurus sebahagian daripada 94 peratus ini untuk meningkatkan penggunaan gas domestik? Jika boleh, ini akan memperkukuh industri hiliran, merancakkan ekonomi Sarawak, mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan, dan menjana lebih banyak pendapatan cukai untuk negara.”
Willie menegaskan bahawa konsep federalisme yang menjadi asas pembentukan Malaysia serta dasar pentadbiran negara mesti dihormati oleh semua pihak. Beliau menekankan bahawa Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), yang menjadi asas pembentukan negara, mesti dihormati dan dilaksanakan.
Laporan Jawatankuasa Antara Kerajaan (IGC) mencadangkan supaya kuasa persekutuan terhadap elektrik dan gas dipindahkan kepada Sarawak dan Sabah, memberikan kuasa perundangan kepada wilayah Borneo terhadap elektrik dan pengedaran gas.
Cadangan ini telah dilaksanakan di bawah Perkara VIII MA63, yang membolehkan Sabah dan Sarawak mempunyai kuasa perundangan sejak 1963 untuk memperluaskan bidang kuasa mereka terhadap elektrik dan pengedaran gas.
Berdasarkan kuasa ini, Dewan Undangan Negeri Sarawak meluluskan DGO pada 2016, yang kemudiannya dipinda pada 2023, membolehkan Kabinet Sarawak melantik Petros sebagai aggregator tunggal gas di negeri ini.
“Sarawak tidak pernah bersetuju bahawa Petros hanya bertindak sebagai aggregator gas untuk perniagaan bukan LNG, dan tidak pernah bersetuju bahawa Petros tidak mempunyai hak untuk mengedarkan serta membekalkan gas asli kepada loji LNG.”
Tambahnya, Petronas juga tidak dikecualikan daripada mematuhi undang-undang bertulis lain, termasuk undang-undang negeri, di bawah PDA.
Petronas dan Kepatuhan Terhadap Undang-Undang Negeri
“Dalam kes Petronas melawan Pengawal Cukai Jualan Negeri Sarawak dan Kerajaan Sarawak, Mahkamah Tinggi memutuskan bahawa Petronas tidak dikecualikan di bawah PDA daripada mematuhi undang-undang lain, termasuk undang-undang negeri.
“Sebab itulah Petronas diwajibkan membayar Cukai Jualan Negeri (SST) Sarawak di bawah Ordinan Cukai Jualan Negeri dan telah membayarnya sejak 2019,” katanya.
Willie menegaskan bahawa Petronas turut perlu mematuhi DGO untuk aktiviti pengedaran dan pembekalan gas di Sarawak.
Sarawak pertimbang pengecualian lesen kepada Petronas untuk aktiviti selain pengedaran dan pembekalan gas
Namun, beliau berkata kerajaan Sarawak bersedia untuk mempertimbangkan pengecualian lesen kepada Petronas bagi aktiviti yang tidak berkaitan dengan pengedaran dan pembekalan gas, memandangkan aktiviti tersebut akan dikendalikan sepenuhnya oleh Petros selaku aggregator tunggal.
Dalam perbincangan berkaitan MA63, katanya, telah dipersetujui bahawa Seksyen 6(1) dan (3) PDA 1974, yang memerlukan perniagaan berkaitan pemasaran dan pengedaran gas mendapatkan kelulusan daripada Perdana Menteri, tidak terpakai bagi Sarawak.
Ini membawa kepada penandatanganan Perintah Pengecualian (Pindaan) oleh Tun Dr Mahathir Mohamad pada 2019 ketika beliau menjadi Perdana Menteri.
“Dengan Perintah Pengecualian ini, undang-undang yang mengawal pengedaran gas di Sarawak adalah DGO, bukan PDA,” tambahnya.
