Maliau Basin: Keajaiban Hutan Hujan yang Menjadi ‘Lost World’ Sabah
Maliau Basin Destinasi Eko-Pelancongan Unik Di Hutan Hujan Sabah. Sabah bukan sekadar terkenal dengan keindahan Gunung Kinabalu dan pantai yang memukau, tetapi juga memiliki permata alam semula jadi yang jarang diterokai manusia—Maliau Basin.
Dikenali sebagai ‘Sabah’s Lost World’, kawasan ini adalah salah satu ekosistem hutan hujan yang masih terpelihara di Malaysia. Terletak di daerah Tongod, berdekatan dengan Tawau, Maliau Basin menjadi salah satu kawasan pemuliharaan yang paling penting di negara ini.
Keindahan Hutan yang Tidak Terjamah
Maliau Basin merupakan kawasan lembangan yang meliputi keluasan 588 kilometer persegi dan ditetapkan sebagai Rizab Perlindungan Hutan (Class I) oleh Sabah State Assembly pada tahun 1997. Bentuk geografinya yang unik menyerupai kawah gergasi menjadikannya sebagai sebuah ekosistem tertutup yang mengekalkan flora dan fauna dalam keadaan hampir tidak terusik.
Hutan hujan ini meliputi pelbagai jenis landskap, termasuk puncak tertingginya, Gunung Lotung yang menjulang 1,667 meter, Air Terjun Maliau yang mempunyai tujuh tingkat, serta Tasik Linumunsut, satu-satunya tasik air tawar semula jadi di Sabah. Mengikut kepercayaan masyarakat Murut, tasik ini dikatakan dihuni oleh seekor naga mistik, menambahkan lagi keunikan kawasan ini.
Surga Biodiversiti: Flora dan Fauna yang Menakjubkan
Sebagai salah satu kawasan konservasi paling penting di Malaysia, Maliau Basin merupakan rumah kepada lebih 1,800 spesies tumbuhan, termasuk enam jenis periuk kera dan lebih 80 spesies orkid. Menariknya, bunga Rafflesia tengku-adlinii yang jarang ditemui turut ditemui di sini pada tahun 1988. Pokok Agathis dan hutan Dipterokarpa yang menjulang tinggi turut mendominasi landskap, dengan pokok Seraya Kuning yang tertinggi di Maliau Basin mencapai 89.5 meter.
Bukan hanya kaya dengan flora, tetapi juga menjadi habitat pelbagai spesies haiwan yang unik dan terancam. Antaranya ialah badak Sumatra, banteng, orang utan, dan monyet belanda (Proboscis Monkey). Maliau Basin juga menjadi rumah kepada lebih 80 spesies mamalia, termasuk gajah kerdil Borneo (Bornean Pygmy Elephant), harimau dahan (Clouded Leopard), dan beruang matahari (Malayan Sun Bear). Bagi pencinta burung, hampir 300 spesies burung telah direkodkan di sini, termasuk Burung Bulwer’s Pheasant dan Bornean Bristlehead yang sering menjadi tumpuan pemerhati burung.
Selain itu, lebih 35 spesies amfibia seperti katak dan salamander telah ditemui, serta spesies ikan, ketam, dan serangga yang hanya boleh didapati di Sabah. Keunikan ini menjadikan Maliau Basin sebagai kawasan penting untuk kajian biodiversiti oleh saintis tempatan dan antarabangsa.
Pusat Kajian dan Eko-Pelancongan Terhad
Bagi mengekalkan ekosistem semula jadi Maliau Basin, hanya satu pertiga daripada kawasannya dibuka kepada pelancong. Aktiviti yang dibenarkan termasuk jungle trekking dan pemerhatian burung, manakala selebihnya dikhaskan untuk penyelidikan saintifik. Pusat Kajian Maliau Basin yang ditubuhkan pada tahun 2011 berperanan sebagai pusat penyelidikan dan latihan bagi memahami serta memulihara ekosistem unik di kawasan ini.
Selain menjadi tempat kajian, kawasan ini juga dikhaskan sebagai destinasi eko-pelancongan yang bertanggungjawab. Pengunjung yang berpeluang menjejakkan kaki ke sini akan dapat menikmati keindahan alam semula jadi yang tidak ternilai, sambil menyumbang kepada usaha pemuliharaan.
Kepentingan Pemuliharaan Maliau Basin
Maliau Basin Conservation Area (MBCA) ditubuhkan dengan beberapa objektif utama:
- Melindungi kepelbagaian flora dan fauna yang unik di kawasan ini.
- Mempromosikan kajian ekosistem dan pemuliharaan biodiversiti.
- Menyediakan peluang pembelajaran dan latihan berkaitan sains alam sekitar, ekologi, dan perhutanan.
- Menggalakkan eko-pelancongan secara terkawal tanpa menjejaskan ekosistem.
- Mengintegrasikan pemuliharaan dengan pengurusan hutan secara lestari.
Sebagai penjaga alam sekitar, kita semua mempunyai tanggungjawab untuk memastikan kawasan ini kekal terpelihara. Pembangunan yang tidak terkawal seperti pembalakan haram dan penerokaan tanah tidak lestari boleh membawa kemusnahan kepada ekosistem yang berharga ini. Oleh itu, sokongan terhadap pemuliharaan Maliau Basin adalah penting untuk memastikan generasi akan datang dapat terus menikmati keajaiban alam semula jadi ini.
Maliau Basin bukan sekadar hutan hujan biasa, tetapi ia adalah satu khazanah alam yang perlu dilindungi. Dengan kepelbagaian flora dan fauna yang unik, serta nilai penyelidikan dan eko-pelancongan yang tinggi, kawasan ini wajar mendapat perhatian dalam usaha pemuliharaan di Malaysia. Kita sebagai rakyat Malaysia perlu lebih menghargai keunikan alam semula jadi dan menyokong usaha memelihara khazanah hutan tropika yang tidak ternilai ini.
